Zelfsturende teams

October 28, 2020

Zelfsturende teams, hoe stuur je die aan?

Niet. Zelfsturende teams stuur je niet aan. Dat is de definitie van zelfsturend. Vele organisaties zijn op zoek om teams en afdelingen meer autonomie te geven maar lopen vast in de organisatie ervan. Waar ligt de sleutel tot succes? Wat ligt er aan de basis van de vraag?

Ik zie twee belangrijke trends. De eerste is de vraag van de medewerkers. Veel mensen zijn hoogopgeleid en hebben hoge verwachtingen van hun job. Ze zijn niet meer tevreden met het uitvoeren van opgelegde taken en opdrachten. Ze willen zich ontwikkelen, verder groeien, uitbreken uit strakke kaders en zoeken vrijheid om hun werk te organiseren en richting te geven. Dit maakt de organisatie van het werk spannender maar geeft ook veel kansen. Om het met de woorden van de Steve Jobs te zeggen:

It doesn’t make sense to hire smart people and then tell them what to do; we hire smart people so they can tell us what to do’.

De tweede trend is de snel wijzigende omgeving, de VUCA wereld. Ik geloof dat de ontwikkeling in de technologie hiervan de belangrijkste driver is. Zij stuurt wijzigingen in de markt en hun spelers, de globalisering en dwingt bedrijven tot andere business modellen, wendbaarheid en aanpassingsvermogen.

Zelfsturende teams lijken het antwoord op beide trends. Je geeft je medewerkers veel ruimte en zij kunnen wendbaar reageren op de bewegingen in de VUCA wereld.

Sommige experimenten zijn een groot succes zoals Buurtzorg en Semco. Vele organisaties worstelen hiermee omdat ze zelfsturing vertalen in geen sturing. Dit eindigt in chaos omdat richting en structuur ontbreekt.

De kernvraag is: hoe houd je zelfsturing en structuur in balans? Het antwoord ligt in de natuur. Je zou een organisatie kunnen vergelijken met een menselijk lichaam. Het menselijk lichaam is een complex systeem met organen, spieren, zenuwstelsel, zintuigen, hersenen en meer.

De organen werken in het belang van het geheel, de mens. Toch werken ze zoveel mogelijk zelfsturend en autonoom. Je zou de organen kunnen vergelijken met de units in een organisatie.

Om die organen goed te laten werken, is er voldoende informatie en communicatie nodig. Het centrale zenuwstelsel zorgt daarvoor.

Als je niet tussenkomt, dan zullen de organen op zich proberen te zorgen voor een optimale werking, het optimum voor dat orgaan. Dit is niet altijd het optimum voor het lichaam. Wanneer er gevaar dreigt, moeten de prioriteiten herschikt worden. Het bloed gaat naar de vitale plaatsen, sommige organen werken op minimale inzet. Dit is in het belang van het geheel. Zo is het in de organisatie ook de taak van de leiding om het geheel te bewaken. In sommige situaties zal de leiding de autonomie van de units beperken, in het belang van het geheel.

De zintuigen zijn het contact met de buitenwereld; zien, horen, voelen, ruiken en tasten wat er in de wereld gebeurt en hoe het menselijk lichaam hierop reageert. In een organisatie is het ook nodig om de trends en evoluties te volgen om te anticiperen en te reageren.

Tot slot hebben we de hersenen nodig om het totale overzicht te bewaken. En het hart voor de passie, de ziel, de identiteit. Al is dat laatste eerder een metafoor dan een fysische betekenis.

Samengevat kunnen we stellen, dat een goed werkende organisatie, zorgt voor de volgende vijf kernpunten:

·       Ontwikkel een identiteit en ambitie, een ziel en een sterke cultuur voor de hele organisatie.

·       Stuur met een beleid in het belang van de hele organisatie. Beperk de autonomie van de units alleen wanneer het nodig is voor het belang van het geheel.

·       Geef zoveel mogelijk autonomie aan de units binnen het kader van de organisatie.

·       Zorg voor goede informatie- en communicatiekanalen.

·       Houd als units en leiding contact met de buitenwereld om te verkennen, anticiperen en reageren.

Eerlijk, ik heb de metafoor niet bedacht en ook niet de vijf kernpunten. Het is de kern van het Viable Systems Model van Stafford Beer. Sinds ik het ontdekt heb, ben ik wel een grote fan geworden. Het kan een leidraad geven om jouw organisatie te toetsen en bij te sturen.

Het is een krachtige metafoor en sterke leidraad geworden om te kijken naar organisaties en hen te begeleiden in hun organisatie design van de toekomst.

Greet Heylen

November 6, 2020

Hoe duurzame groeiers zich onderscheiden

Ontdek hoe maturiteit duurzame groeiers onderscheidt van bedrijven die niet duurzaam groeien.

Lees meer

October 28, 2020

Zelfsturende teams

Hoe stuur je die aan? Zelfsturende teams stuur je niet aan.

Lees meer

October 28, 2020

Groeifase of knoeifase?

Waarom een performante organisatiestructuur cruciaal is voor scale-ups.

Lees meer